close
Facebook Share Twitter Share WhatsApp Share Telegram Share
వాళ్లు నెలకోసారే స్నానం చేస్తారు!

గుజరాత్‌లోని సుప్రసిద్ధ సోమనాథ దేవాలయాన్నీ గిర్‌ జాతీయ పార్కునీ సందర్శించాక సురేంద్రనగర్‌ చేరుకున్నాం. ముందుగానే లిటిల్‌ రణ్‌ ఆఫ్‌ కఛ్‌లోని జోగాఢ్‌ గ్రామంలో దేవిభాయ్‌ ధమేఛా నిర్వహించే ఎకో క్యాంపులో బసకి ఏర్పాట్లు చేసుకున్నాం. దేవిభాయ్‌ పర్యావరణవేత్త. గుజరాత్‌ ప్రభుత్వం నుంచి అనేక పురస్కారాలు అందుకున్న ఆయన అడవిగాడిదల సంరక్షణలో భాగస్వామి కూడా.

సుమేరా సరస్సులో..!
సురేంద్రనగర్‌లో దిగగానే దేవిభాయ్‌ పంపిన ట్యాక్సీలో 130 కి.మీ. ప్రయాణించి జోగాడ్‌ గ్రామంలోని ఎకో క్యాంపునకు చేరుకున్నాం. ఉదయం ఆరు గంటలకే బయలుదేరి, దేవిభాయ్‌ కుమారుడు అజయ్‌ ధమేచా మా వెంటరాగా రెండు గంటలపాటు ప్రయాణించి లిటిల్‌ రణ్‌ ఆఫ్‌ కఛ్‌లోని సుమేరా సరస్సుకి చేరుకున్నాం. ఏడు వేల చదరపు కిలోమీటర్లమేర ఉన్న లిటిల్‌ రణ్‌ ఆఫ్‌ కఛ్‌లో 4,953 చదరపు కిలోమీటర్ల వరకూ ‘వైల్డ్‌ యాస్‌ శాంక్చ్యురీ’ విస్తరించి ఉంది. చుట్టూ కనుచూపుమేరలో ఎలాంటి చెట్టూపుట్టా కనిపించదు. ఎటుచూసినా ఉప్పుదేలిన భూభాగమే. మానవ సంచారమే లేని ఆ బంజరు బీడు భూమిలో ఎక్కడా దుమ్ము కూడా ఉండదు. అంతా ఉప్పుపొర తప్ప.

ఉప్పు తయారీలో...
సుమేరా సరస్సు దగ్గర మాత్రం చిన్న చెట్లూ తుప్పలూ కనిపించాయి. ఆ సరస్సు దగ్గరకు వెళ్లగానే మా కళ్లు పత్తికాయల్లా విచ్చుకున్నాయి. జలాశయంలో నీళ్లు కనపడకుండా వేలాదిగా గులాబీ రంగుల పూలు కదులుతున్నట్లుగా ఫ్లెమింగోలు... గ్రేటర్‌, లెస్సర్‌ ఫ్లెమింగోలుగా పిలిచే ఆ పక్షులు నీటిలో ఈదుతూ నడుస్తూ చేపల్ని పట్టుకుంటున్నాయి. ఇంత పెద్ద సంఖ్యలో ఫ్లెమింగోలను మేం ఆఫ్రికాలోని నుకురు సరస్సులో మాత్రమే చూశాం. మళ్లీ ఇంత దగ్గరగా ఇక్కడ చూడటం అద్భుతంగా తోచింది. అలా వాటిని చూస్తూ ఫొటోలు తీసుకుంటూ రెండు గంటలు ఉండిపోయాం. తరవాత మా గైడ్‌ కమ్‌ డ్రైవర్‌ అయిన అజయ్‌ ధమేచా మమ్మల్ని ఉప్పు తయారుచేసే ఓ గుడిసె దగ్గరకు తీసుకెళ్లాడు. అక్కడ ఉప్పు తయారుచేసేవాళ్లని అగారియాలు అని పిలుస్తారట. వీళ్లకి చాలా ఓపిక. మండే ఎండలో ఎంతో శ్రమతో వాళ్లు ఉప్పు తయారుచేస్తున్నారు. చువాలియా అనే జాతికి చెందిన వీళ్ల కుటుంబంలో సగటున ఐదారుగురు మంది ఉంటారు. వీళ్లలో 15-40 ఏళ్లలోపు వాళ్లు మాత్రమే ఉప్పు తయారుచేస్తుంటారు.. ఇక్కడి భూమి అంతా బడా వ్యాపారస్తులదే. వీళ్లు పనివారు మాత్రమే. అక్టోబరు-మార్చి మధ్య మాత్రమే వీళ్లకు పని ఉంటుంది. లిటిల్‌ రణ్‌ ఆఫ్‌ కఛ్‌లోని ఈ శాంక్చ్యురీ చుట్టుపక్కల సుమారు 50 వేల మంది అగారియాలు ఉప్పు తయారుచేస్తుంటారు. వీళ్లు భూమిలో లోతుగా బావులు తవ్వి వాటికి మోటార్లు బిగించి ఉప్పు నీటిని తోడి మడుగుల్లోకి మళ్లిస్తారు. ఈ నీటిలో ఉప్పు సాంద్రత లీటరుకు 60-80 గ్రాములు. భూగోళంమీద ఉన్న అన్ని సముద్రాల్లో ఉప్పు సాంద్రత లీటరుకి 35 గ్రా. మాత్రమే. అంటే ఈ నేలలో దానికి రెట్టింపు ఉందన్నమాట. అందుకే ఎక్కడా చెట్లూ చేమలూ లేవు. మంచినీటికోసం ఆకాశంలోకి చూడాల్సిందే. చాలా దూరం నుంచి బండ్లూ లారీలమీద మంచినీటిని తెచ్చుకుని పొదుపుగా వాడుకుంటారట. వీళ్లు నెలకు ఒకటి లేదా రెండుసార్లు మాత్రమే స్నానం చేస్తారు.

తరవాత అక్కడ నుంచి ఉప్పు మడుగుల్లోకి వెళ్లాం. ఎర్రటి ఎండలో ఓ పొడవాటి కర్రకు అడ్డుకర్ర కట్టి దానిమీద ఓ బండరాయి పెట్టి ఆ మడుగుల్లోని నీటిని నిరంతరాయంగా కలుపుతూ ఉంటే ఆ వేడికి నీటిలోని ఉప్పు ఘనీభవించి కణికలుగా మారుతుంది. అవి పెద్దవయినకొద్దీ ఆ ఉప్పు ఎక్కువ ధర పలుకుతుంది. ఓ కుటుంబం మొత్తం ఆరు నెలలపాటు శ్రమిస్తే ఖర్చులు పోను సుమారు ఓ అరవై, డెబ్భైవేల వరకూ మిగులుతాయట. మిగిలిన ఆరునెలలూ పని దొరకదు కాబట్టి వాటినే పొదుపుగా వాడుకుంటారు. పెళ్ళిళ్లకీ అనారోగ్యాలకీ వడ్డీ వ్యాపారులను ఆశ్రయించాల్సిందే. ఎక్కువ కుటుంబాలు అప్పులపాలై ఉంటాయి.

కాళ్లు కట్టెల్లానే..!
సొంతగ్రామాల నుంచి పనికోసం దూరంగా రావడంతో పిల్లలకు చదువులేక వాళ్లు కూడా తరతరాలుగా అలాగే ఉండిపోతున్నారు. అతిచిన్నవయసులోనే ఉప్పు తయారీకోసం అనేక గంటలపాటు ఉప్పునీటిలో కాళ్లు నానిపోవడంతో పాదాలు, మోకాలివరకూ కట్టెల్లా మారిపోతాయి. అందుకే చనిపోయాక దహనం చేసేటప్పుడు వీళ్ల కాళ్లు మాత్రం కాలవట. అవన్నీ వింటుంటే మా హృదయం ద్రవించుకుపోయింది. అందులోనుంచి ఎలాగో బయటకు వచ్చి సాయంత్రం సఫారీలో భాగంగా డ్రై ల్యాండ్‌ ఏరియాకు బయలుదేరాం. అక్కడ అడవి గాడిదలు గుంపులుగుంపులుగా కనిపించాయి. ఇవి గుర్రాల్లా ఎత్తుగా బలిష్టంగా ఉంటాయి. పై భాగం కాఫీ రంగులోనూ ఉదరభాగం తెలుపు రంగులోనూ ఉంది. ఇవి బీడు మైదానాల్లో మేతకు వచ్చాయి. చెట్లు లేని ఈ ప్రాంతంలో ఏమి తింటున్నాయా అని ఆసక్తిగా చూస్తే అక్కడక్కడా అడుగు ఎత్తులో సూడా అనే తుప్ప మొక్కలు కనిపించాయి. వీటి ఆకులు నీటితో బల్బుల మాదిరిగా ఉబ్బి ఆకుపచ్చ-ఎరుపు కలగలిసిన వర్ణంలో ఉన్నాయి. ఈ మొక్కలవల్ల ఆకలితోపాటు వాటి దాహం కూడా తీరుతుందట. ప్రపంచవ్యాప్తంగా కనుమరుగైపోయిన అడవిగాడిదలు ఇక్కడ మాత్రమే జీవించి ఉన్నాయి. అందుకే వీటిని అటవీశాఖ ప్రత్యేకంగా సంరక్షిస్తోంది. ప్రస్తుతం ఇవి మూడువేల వరకూ ఉన్నాయట. అవన్నీ వింటూ వాటిని ఫొటోలు తీసుకుంటూ ముందుకి వెళ్లాం. అక్కడే నీల్‌గయ్‌లు కూడా కనిపించాయి. ఇక్కడ నుంచి పెద్ద కంపెనీలన్నీ ఉప్పుని క్రేన్లతో లారీల్లో నింపి తరలిస్తున్నాయి. దాంతో గాడిదల శాంక్చ్యురీ స్థలం తగ్గి వాటి ఉనికికే ప్రమాదం ఏర్పడే పరిస్థితి ఉంది. ప్రభుత్వం దీన్ని గుర్తించి ఇప్పటికైనా తగిన చర్యలు తీసుకుంటే మంచిదేమో అనిపించింది. లేకపోతే అరుదైన జాతిని కాపాడలేనిదేశంగా మనం మిగిలిపోతాం.

నల్‌ సరోవరం!
తరవాత జోగాడ్‌ నుంచి రైల్లో ధ్రాంగధ్రా మీదుగా అహ్మదాబాద్‌ చేరుకున్నాం. అక్కడ నుంచి కారులో 60 కి.మీ. దూరంలోని సనంద్‌ మీదుగా ప్రయాణించి నల్‌ సఫారి రిసార్టులో బస చేశాం. ఇక్కడినుంచి నల్‌ సరోవరం చేరాలంటే మరో రెండు గంటలపాటు టాక్సీలో ప్రయాణించాలి.

మరుసటిరోజు ఉదయం నాలుగు గంటలకే తయారై ముందే ఏర్పాటుచేసుకున్న టాక్సీలో నల్‌ సరోవరానికి బయలుదేరాం. అక్కడికి వెళ్లేసరికి ఇంకా సూర్యోదయం కాలేదు. ప్రవేశద్వారం దగ్గర మూడుగంటల బోట్‌ సఫారికి టికెట్‌ తీసుకుని పడవ ఎక్కాం. పడవ ఎక్కేముందే పక్షులకి వేసే జంతికల్లాంటివి కొనుక్కున్నాం. చలికాలంలో తొలిసంజె వెలుగులో ఆ సరోవర ప్రయాణం ఎంతో ఆహ్లాదాన్ని అందించింది. ఎరుపూ-పసుపూ రంగుల్లోని లేలేత కిరణాలు కొలను అంతా పరచుకోగానే తెల్లని గల్స్‌ పక్షులు గుంపులు గుంపులుగా ఎగిరివచ్చాయి. ఆ ఉదయసంధ్యలో ఆ పక్షుల కిలకిలరావాలు వింటుంటే ఎంతో ఆనందంగా అనిపించింది. కొంచెం దూరం వెళ్లగానే బిల్డ్‌ స్టార్క్‌ పక్షులు చేపలు పడుతూ కనిపించాయి. నలుపూ-నీలమూ- ఆకుపచ్చ రంగుల్లోని గ్లాసీ ఐబిస్‌లను చూసుకుంటూ ముందుకెళితే మా చేతుల్లోని ఆహారంకోసం ఎర్రముక్కు గల్స్‌ పక్షులు వందల సంఖ్యలో మాదగ్గరకు వచ్చాయి. అలా అలా ముందుకెళ్లే కొద్దీ పర్పుల్‌ హిరన్‌లూ గ్రేట్‌ ఈగ్రెట్లూ బంగారువర్ణంలో మెరిసే బ్రాహ్మిణీ బాతులూ... ఇలా ఎన్నో రకాలు ఉన్నాయి. సరోవరం మధ్యలోకి వెళ్లగానే రకరకాల కొంగలు ఎదురయ్యాయి. ఇంకా 18 అంగుళాల ముక్కుగల గాడ్‌విట్‌లూ, స్పూనులాంటి ముక్కులున్న ఉల్టా చాంచ్‌లూ, హోలీ రంగులు చల్లినట్లున్న పెయింటెడ్‌ స్టార్కులూ... ఇలా చిత్రవిచిత్రమైన పక్షి ప్రపంచం అంతా అక్కడే ఉందా అనిపించింది.

పడవను సరోవరం మధ్యలోని చిన్న ద్వీపంపైకి మళ్లించారు. అక్కడ ఓ దేవాలయం ఉంది. అక్కడ మా వెంట తెచ్చుకున్న బిస్కెట్లు తిని కాసేపు సేదతీరాం. తిరుగు ప్రయాణంలో సిట్రైన్‌వాగ్‌ టెయిల్‌, బ్లాక్‌ బ్రెస్టెడ్‌ కైట్స్‌... ఇలా ఎన్నో పక్షులు మా కళ్లకు విందు చేశాయి. అక్కడ నుంచి బయలుదేరి కారులో మరో పది కిలోమీటర్లు ప్రయాణించి సౌరాష్ట్ర బార్డర్‌ లేక్‌ అనే మరో సరస్సుకి వెళ్లాం. అక్కడ బోటింగ్‌ లేదు. పక్షులను దగ్గర నుంచి చూడాలంటే బురద నీటిలో మట్టిలో నడుస్తూ కొంత లోపలికి వెళ్లాల్సిందే. అక్కడి నీటిలో బారులు తీరి క్యూలైన్లలో నిలబడినట్లు శ్వేతవర్ణంలో మెరిసిపోయే గులాబీ పెలికన్లూ, చేపల్ని పట్టి ముక్కు కింద ఉన్న సంచుల్లో నిలవచేసే గూడబాతు కొంగలూ కనువిందు చేశాయి. సాయంత్రం వరకూ ఆకలిదప్పులు మరిచి వాటిని చూస్తూనే ఉన్నాం.

కళ్లకు పండగే!
మర్నాడు యథావిధిగా నాలుగు గంటలకే ఆ సరోవరానికి చేరుకుని ఐదు పాయింట్ల సందర్శన కోసం టిక్కెట్లు కొనుక్కున్నాం. మా గైడ్‌ చీకటి ఉండగానే గెడకర్ర సాయంతోనే పడవ నడుపుకుంటూ మమ్మల్ని తీసుకెళ్లాడు. 12 కిలోమీటర్లు ప్రయాణించి ఫ్లెమింగో పాయింటుకి చేరుకున్నాం. సరస్సులో బారులు తీరిన ఫ్లెమింగోలు పిల్లలతో సహా చేపలు పడుతూ కనిపించాయి. వీటిల్లో రకరకాలు ఉన్నాయి. బాగా ఎత్తుగా ఉండే గ్రేటర్‌ రకం ఫ్లెమింగోలు గులాబీ రంగు ముక్కుతో ఉంటే తక్కువ ఎత్తు ఉన్నవి ముదురు గులాబీ రంగు ముక్కూ కాళ్లతో ఉన్నాయి. వీటిల్లో మళ్లీ ఆడవి లేత రంగులోనూ మగవి ముదురురంగులోనూ ఉంటాయి. వాటి శరీర రంగు అవి తినే నాచుమీద ఆధారపడి ఉంటుంది. పడవను దగ్గరగా పోనివ్వడంతో అవి ఒక్కసారిగా ఎగిరి మళ్లీ కొంతదూరంలో నీటిమీద వాలాయి. ఈసారి మా పడవను గట్టిమొక్కల చాటున నిలిపాడు. అప్పుడు మా కళ్లకు పండగే. వాటిని చూస్తూ కాలం ఎలా గడిచిపోయిందో తెలియదు.

అహ్మదాబాద్‌లోని అతి పెద్దదైన నల్‌ సరోవరంలో 250 జాతుల పక్షులు, 70 రకాల పూల మొక్కలూ ఉన్నాయి. చిత్రంగా ఈ సరస్సు లోతు ఐదు అడుగులకు మించదు. కొన్నిచోట్ల రెండుమూడు అడుగులు కూడా ఉండదు. అడుగుభాగం కనిపిస్తూ ఉంటుంది. జలాశయం చుట్టుపక్కల ఉన్న గ్రామాల స్త్రీలు ఇళ్లలో పనీపాటలు పూర్తయ్యాక సరోవరంలో అక్కడక్కడా ఉన్న ద్వీపాలమీద టెంట్లు వేసుకుని సందర్శకులకోసం బిస్కెట్లూ నీళ్లూ తేయాకూ కాఫీ... వంటివి అమ్ముతున్నారు. చలికాలంలో నవంబరు- జనవరి వరకూ ఈ సరస్సు అంతా వేలూ లక్షల పక్షులతో కళకళలాడిపోతుంటుంది.చూడచక్కని జీవావరణంతో నిండిన ఆ నల్‌ సరోవర సందర్శన అందించిన సౌందర్యానుభూతితో తిరుగుప్రయాణమయ్యాం.

ఇంకా..

జిల్లా వార్తలు

దేవ‌తార్చ‌న

రుచులు
+

© 1999- 2020 Ushodaya Enterprises Pvt.Ltd,All rights reserved.
Powered By Margadarsi Computers

Android PhonesApple Phones

For Editorial Feedback - eMail: infonet@eenadu.net
For Digital Marketing enquiries Contact :
040 - 23318181 eMail :marketing@eenadu.net
Best Viewed In Latest Browsers

Terms & Conditions   |   Privacy Policy

For Editorial Feedback - eMail: infonet@eenadu.net
For Digital Marketing enquiries Contact : 040 -
23318181 eMail :marketing@eenadu.net
Best Viewed In Latest Browsers
Terms & Conditions   |   Privacy Policy
Contents of eenadu.net are copyright protected.Copy and/or reproduction and/or re-use of contents or any part thereof, without consent of UEPL is illegal.Such persons will be prosecuted.