close
పంచ్‌మఢి... అందాలకు నెలవు!

‘రామాయణ, మహాభారతాలు పౌరాణిక కథనాలే అయినప్పటికీ వాటికి సంబంధించిన సాక్ష్యాలూ గుర్తులూ నేటికీ ఉన్నాయనీ చాలామంది నమ్ముతారు. ఆ పౌరాణిక పాత్రలతో ముడిపడిన కొన్ని ప్రదేశాలు నేటికీ అదే పేరుతో ప్రాచుర్యంలో ఉండటం విశేషం. ఆ కోవకు చెందినదే పంచ్‌మఢి... మధ్యప్రదేశ్‌లోని ఏకైక హిల్‌ స్టేషన్‌’ అంటూ ఆ విశేషాల్ని చెప్పుకొస్తున్నారు అనకాపల్లికి చెందిన కొయిలాడ రామ్మోహన్‌రావు.

పంచ్‌(పాంచ్‌)మఢి అంటే ఐదు గుహలు అని అర్థం. పౌరాణికంగానే కాదు, చారిత్రకంగానూ పేరొందిన ఈ ప్రాంతాన్ని చూడాలని రైల్లో ‘పిపారియా స్టేషన్‌’కి చేరుకొని, అక్కడినుంచి బస్‌లో హోషంగాబాద్‌ జిల్లాలోని పంచ్‌మఢికి చేరుకున్నాం. ముందుగా ఊరు చూడ్డానికి బయల్దేరాం. చిన్న పట్టణం. ఐదారు కిలోమీటర్లకి మించి ఉండదు. సాత్పురా పర్వతశ్రేణుల్లో ఉండటంతో పంచ్‌మఢిని ‘సాత్పురా కీ రాణీ’ అనీ అంటారు. మొదటగా ఈ ప్రాంతాన్ని వెలుగులోకి తెచ్చిన ఘనత జేమ్స్‌ ఫోర్సిత్‌ అన్న బ్రిటిష్‌ కెప్టెన్‌దే. స్వాతంత్య్రోద్యమ సమయంలో ఇక్కడ దాక్కున్న విప్లవకారులను పట్టుకోవడానికి వచ్చి, ఈ ప్రాంతపు అందాలకు ఆకర్షితుడై, కంటోన్మెంట్‌ను ఏర్పాటుచేయడంతో పంచ్‌మఢి అందరికీ తెలిసింది. బ్రిటిష్‌ సైన్యం నివసించడంతో ఇక్కడ చర్చ్‌ల సంఖ్య ఎక్కువే. వాటిల్లో తప్పక చూడదగ్గది క్రైస్ట్‌చర్చ్‌. ఈ చర్చ్‌ పైకప్పులో స్టెయిన్డ్‌గ్లాస్‌ చిత్రాల్లో నుంచి వచ్చే రంగుల నాట్యాన్ని చూసితీరాల్సిందే.

ఐదు గుహలు! 
తరవాత పంచ్‌మఢికి దగ్గరలోనే ఉన్న పాండవ గుహలు చూడ్డానికి వెళ్లాం. గరిష్ట ఉష్ణోగ్రత 15 డిగ్రీల సెల్సియస్‌ కావడంతో ఏ కాలంలోనైనా చల్లగానే ఉంటుంది. అందుకే ఏడాది పొడవునా సందర్శకులు వస్తుంటారు. స్థానిక ట్రావెల్‌ కంపెనీలు జిప్సీ తరహా జీపుల్ని తిప్పుతుంటాయి. ఓ చిన్న కొండమీద ఐదు గదులు కట్టినట్లుగా ఉన్నాయీ గుహలు. కొండ చుట్టూ అందమైన పూలతోటను ఏర్పాటుచేశారు. పైకి ఎక్కడానికి మెట్లు ఉన్నాయి. అజ్ఞాతవాస సమయంలో పాండవులు ఈ ప్రాంతానికి వచ్చినప్పుడు, ఇక్కడి ప్రకృతి సౌందర్యానికి ముగ్ధులై, చిన్న కొండమీద రాళ్లను తొలిచి ఐదు గుహలు ఏర్పాటుచేసుకుని కొంతకాలం నివసించారని స్థానికుల విశ్వాసం. ఐదింటిలోకీ ద్రౌపది పేరుతో ఉన్న గుహ విశాలంగా కాంతిమంతంగా ఉంది. బాగా చీకటిగా ఉన్నది భీముడి గుహ. ఆ గుహలకి ఉన్న పేర్లూ వాటి చుట్టూ అల్లిన పల్లెపదాలు, జానపద గీతాలతో ఈ ప్రదేశం ప్రాచుర్యాన్ని సంతరించుకుంది. భస్మాసురుడి బారి నుంచి తప్పించుకోవడానికి శివుడు ఈ ప్రాంతంలో కొంతకాలం తలదాచుకున్నాడనేది మరికొందరి నమ్మకం. అందుకే ఇక్కడ శివాలయాలు ఎక్కు వట. ఇవి బౌద్ధ భిక్షువుల నివాసాలనేది కొందరి వాదన. తవ్వకాల్లో బయటపడ్డ స్తూపం పదో శతాబ్దం నాటిదన్నదానికి ఆధారంగా నిలుస్తుంది. నమ్మకాలూ వాదనల సంగతి ఎలాగున్నా ఇక్కడికి సమీపంలోని అడవిలో ఉన్న గుహల్లో పదివేల సంవత్సరాల కిందటి కుడ్య చిత్రాలున్నాయని చరిత్రకారులూ స్పష్టం చేశారు. అంటే అప్పటినుంచీ ఇక్కడ మానవసంచారం ఉందని తెలుస్తోంది. ఈ కొండ చుట్టూ ఉన్న అడవిలో  ఔషధ మొక్కలెన్నో ఉండటంతో ఈ ప్రాంతాన్ని యునెస్కో బయోస్ఫియర్‌ రిజర్వ్‌లో చేర్చింది.


 

వెండి జలపాతం! 
రజత్‌ ప్రతాప్‌ ఫాల్స్‌ అనే ప్రదేశానికి వెళ్లాం. గుర్రపుతోక ఆకారంలో ఏకధారగా పడే ఈ జలపాతం, సూర్యకిరణాలు పడినపుడు వెండిలా మెరుస్తుంది. అందుకే దీన్ని ‘సిల్వర్‌ ఫాల్స్‌’ అంటారు. సమీపంలోనే ‘బీ ఫాల్స్‌’ ఉంది. దూరానికి ఈ జలపాత సవ్వడి తేనేటీగలు చేసే శబ్దంలా ఉండటంతో దీన్ని అలా పిలుస్తారట. ఈ జలపాతం దగ్గరకు వెళ్లాలంటే దాదాపు నాలుగు వందల మెట్లు దిగాలి. మెట్లు దిగిన కష్టమంతా జలపాతాన్ని చూడగానే పోతుంది. అంత ఎత్తు నుంచి పడుతున్న జలపాత సౌందర్యానికి ఎవరైనా ముగ్ధులవ్వాల్సిందే. అక్కడినుంచి అప్సరా విహార్‌ అనే మరో జలపాతానికి బయలుదేరాం. ఇది చాలా అందమైన జలపాతం. ఇక్కడికి అప్సరసలు వచ్చి స్నానం చేసేవారని ప్రతీతి. మేం కాసేపు ఆ జలపాత అందాల్ని చూస్తూ గడిపేశాం. తరవాత బైసన్‌ లాడ్జ్‌కి వెళ్లాం. ఇందులో అరణ్యంలో ఉండే జంతువులూ మొక్కల గురించిన నమూనాలూ చిత్రాలూ ఉన్నాయి. అక్కడ ఉన్న మినీ థియేటర్‌లో వాటికి సంబంధించిన డాక్యుమెంటరీలూ ప్రదర్శిస్తుంటారు. జంగిల్‌ సఫారి, ఫారెస్ట్‌ ఎంట్రీ పర్మిట్‌ టిక్కెట్లు ఇక్కడే తీసుకోవాలి. తరవాత రీచ్‌ఘర్‌ గుహలకి వెళ్లాం. ముందూ వెనకా ద్వారాలు ఉండటంతో గుహల్లోపల వెలుతురు ఉంది. కానీ లోపలకు వెళ్లేటప్పుడు ఇరుకైన సందుల్లోంచి వెళ్లాలి. మధ్యలో సెలయేళ్లతో విశాలంగా ఉన్నాయీ గుహలు. అవతలకు వెళ్లి, అక్కడేముందో చూద్దామనుకున్నాం కానీ ఎలుగుబంట్లూ చిరుతలూ ఉండే అవకాశముందని హెచ్చరించడంతో వెళ్లలేదు. రీచ్‌ఘర్‌ అంటే ఎలుగుబంట్ల నివాసమని అర్థమట.

ధూప్‌గఢ్‌... ఎత్తైన శిఖరం! 
తరవాత సముద్రమట్టానికి 1352 మీటర్ల ఎత్తులోని ధూప్‌గఢ్‌ శిఖరానికి బయలుదేరాం. ఇది సాత్పురా పర్వతశ్రేణిలోకెల్లా ఎత్తైనది. సూర్యోదయ, సూర్యాస్తమయ దృశ్యాలను చూడ్డానికి అనేకమంది పర్యటకులు వస్తుంటారు. ఇక్కడినుంచి చూస్తే ఆకాశాన్ని తాకే వృక్షాలూ పాములా మెలికలు తిరిగిన కొండదారులూ చూసేకొద్దీ చూడాలనిపిస్తుంటాయి. ఇక్కడే ఉన్న మ్యూజియంలో ఆ ప్రదేశం గురించిన వివరాలు ఉంటాయి. అక్కడినుంచి జటాశంకర్‌ గుహలకి వెళ్లాం. సహజసిద్ధంగా ఏర్పడిన ఈ గుహలు శివుడి జటాజూటాన్ని పోలి ఉంటాయి. ఈ గుహలపైభాగంలో ఉన్న రాళ్లు పాము ఆకారంలో కనిపిస్తాయి. ఈ గుహలోకి వచ్చే నీరు ఎక్కడినుంచి వస్తుందో ఎవరికీ తెలియదు. అందుకే దీన్ని ‘గుప్త గంగ’ అంటారు. ఇక్కడి శివాలయం ప్రాచీనమైనది. శివరాత్రి, నాగపంచమి రోజుల్లో ఆ ప్రాంతమంతా జనంతో కిటకిటలాడిపోతుందట. గుహల్లోపల ఉన్న రాళ్ళు పురాణ పాత్రలను గుర్తుచేసే విధంగా ఉండడంతో గైడ్‌లు రకరకాల కథలు చెబుతుంటారు. గుహల ముందు ఆయుర్వేద చికిత్సా కేంద్రాలూ ఆ మందులు అమ్మే షాపులూ ఉన్నాయి.

అందాల నర్మద! 
తరవాత భూమి నుంచి మూడు వందల అడుగుల ఎత్తులో ఉన్న హాండీ ఖో శిఖరంమీద కాసేపు గడిపి సాయంత్రానికి పంచ్‌మఢి నుంచి ఇటార్సి జంక్షన్‌కివచ్చి, రాజ్‌కోట్‌- పోర్‌బందరు రైలెక్కి రాత్రి తొమ్మిదిన్నరకు జబల్పూర్‌కి చేరుకున్నాం. మర్నాడు ఉదయాన్నే బేడాఘాట్‌కి బయల్దేరాం. ఇది జబల్పూర్‌ పట్టణానికి ఇరవై కిలోమీటర్ల దూరంలో నర్మదా నదిని ఆనుకొని ఉంది. ముందుగా మేం చౌసత్‌ యోగిని మందిరానికి వెళ్లాం. కాల్‌చూరి రాజవంశీయులు పదో శతాబ్దంలో నిర్మించిన ఈ మందిరంలో కొలువుదీరిన దుర్గామాతని దర్శించుకున్నాం. యోగభంగిమలోని అరవై యోగినుల శిల్పాలు ఇక్కడి ప్రత్యేక ఆకర్షణ. వీటిని దుర్గామాత పరిచారికలుగా అభివర్ణిస్తారు. ఇక్కడి నుంచి చూస్తే, పాలరాతి శిలల మధ్యలో ప్రవహించే నర్మదా నది అందాలు కనువిందు చేస్తాయి. ఆ నదీ అందాల్ని దగ్గరగా చూడ్డానికి సమీపంలోనే ఉన్న దౌంధార్‌ జలపాతానికి వెళ్లాం. దౌంధార్‌ అంటే పొగ ప్రవాహం అని అర్థం. కొండలమధ్యలో నుంచి కిందకి జాలువారే నర్మదా నది ప్రవాహం తెల్లని పొగలా కనిపించడంతో ఆ ప్రదేశానికా పేరు వచ్చింది. ముఖ్యంగా వంద అడుగుల ఎత్తులో నిట్టనిలువుగా ఉన్న పాలరాతి శిలల్ని చూస్తే నర్మదానది వాటిని చీల్చుకుని ప్రవహిస్తుందా అనే భ్రమ కలుగుతుంది.

సూర్యకిరణాలు ఆ పాలరాతి శిలలమీద పడటంతో అవి కాంతిమంతంగా మెరుస్తున్నాయి. ఆ పాలరాతి నీడలు నీటిలో ప్రతిబింబించే దృశ్యం అపురూపంగా అనిపించింది. వెన్నెల రాత్రుల్లో అదీ శరత్కాలపు చంద్రకాంతిలో మెరిసే పాలరాతి శిలల్ని చూడ్డానికి రెండు కళ్లూ చాలవు అంటారు సౌందర్య పిపాసులు. ఆ సమయంలో నర్మదానదిలో పడవ విహారం అద్భుతంగా ఉంటుందట. బాలీవుడ్‌ సినిమాలు చాలానే షూట్‌ చేస్తుంటారక్కడ. ‘సామ్రాట్‌ అశోక’లో ముదురాకుపచ్చ రంగు నీళ్లలో తేలియాడే పడవమీద కరీనాకపూర్‌ నాట్యం చేసిన దృశ్యాన్ని ఇక్కడే చిత్రీకరించారు. నదికి అటూ ఇటూ ఉన్న ఈ శిలలు కోతులు ఒక వైపు నుంచి మరో వైపుకు గెంతుతూ చేరుకోగలిగేంత దగ్గర్లో ఉండటంతో ఈ నదీమార్గాన్ని బందర్‌ కోడిని అని పిలుస్తారు. కేబుల్‌ కారులో ప్రయాణిస్తూ పాలరాతి శిలల మధ్యలోంచి పరవళ్ళు తొక్కుతున్న ఆకుపచ్చని నర్మదా నదిని చూసి పరవశించిపోయాం. పాలరాతి శిలల అడుగుభాగాన ఆకుపచ్చని అగ్నిపర్వత శిలలు ఉండటంవల్లే అక్కడి నీళ్లకా రంగు వచ్చిందట. బేడాఘాట్‌ దగ్గర పాలరాతితో చేసిన బొమ్మలు కొనుక్కుని, జబల్‌పూర్‌కి వచ్చి తిరుగుప్రయాణమయ్యాం.


 

ఇంకా..

జిల్లా వార్తలు

దేవ‌తార్చ‌న

రుచులు
+

© 1999- 2020 Ushodaya Enterprises Pvt.Ltd,All rights reserved.
Powered By Margadarsi Computers

Android PhonesApple Phones

For Editorial Feedback - eMail: infonet@eenadu.net
For Digital Marketing enquiries Contact : 9000180611, 040 - 23318181 eMail :marketing@eenadu.net
Best Viewed In Latest Browsers

Terms & Conditions   |   Privacy Policy

For Editorial Feedback - eMail: infonet@eenadu.net
For Digital Marketing enquiries Contact : 9000180611, 040 - 23318181 eMail :marketing@eenadu.net
Best Viewed In Latest Browsers
Terms & Conditions   |   Privacy Policy
Contents of eenadu.net are copyright protected.Copy and/or reproduction and/or re-use of contents or any part thereof, without consent of UEPL is illegal.Such persons will be prosecuted.