close
Facebook Share Twitter Share WhatsApp Share Telegram Share
జగన్నాథుడి మహాప్రసాదం!

పురుషోత్తమ, శంఖు, నీలాద్రి, శ్రీక్షేత్రం... ఇలా విభిన్న పేర్లతో పిలిచే పూరీ క్షేత్ర ప్రాశస్త్యం గురించి మత్స్య, స్కంద, విష్ణు, వామన పురాణాలన్నింట్లోనూ కనిపిస్తుంది. ప్రస్తుత ఆలయాన్ని 12వ శతాబ్దంలో రాజా అనంతవర్మ చోరగంగదేవ్‌ నిర్మించతలపెడితే, ఆయన మనుమడు అనంగభీమదేవ్‌ పాలనలో పూర్తయినట్లు శాసనాలద్వారా తెలుస్తోంది. చరిత్రని పక్కనబెడితే వేల సంవత్సరాలనుంచీ భక్తుల కొంగుబంగారమై విలసిల్లుతున్నాడు పూరీ జగన్నాథుడు. ఏటా ఆషాఢ శుద్ధ విదియనాడు ప్రారంభమయ్యే రథయాత్రను ఎంతటి భక్తిప్రపత్తులతతో వీక్షిస్తారో, నిత్యం అక్కడి పాకశాలలో వండి స్వామికి నివేదించే అన్నాన్నీ అంతే భక్తితో మహాప్రసాదంగా స్వీకరిస్తారు సందర్శకులు. అందుకే ఆ జగన్నాథుణ్ణి దర్శించే భక్తులంతా ఆనందబజారు ఆవరణలో ఒబడా(అన్నభోగం)ను అత్యంత ప్రీతితో ఆరగిస్తుంటారు.

భోజనప్రియుడు జగన్నాథుడు!
అందరివాడూ అందనివాడుగా భక్తుల నీరాజనాలందుకుంటున్న జగన్నాథుడు భోజనప్రియుడు. స్వామికి నిత్యం అన్నభోగం అర్పణవుతుంది. పురాణగాథ ప్రకారం విష్ణుమూర్తి ఉదయం స్నానసంధ్యాదులు రామేశ్వరంలో ఆచరించి, అల్పాహారం బదరీనాథ్‌లో భుజించి, మధ్యాహ్న భోజనానికి పూరీ చేరుకుని, రాత్రికి ద్వారకలో విశ్రాంతి తీసుకుంటాడని చెబుతారు. అందుకే జగన్నాథుడికోసం రకరకాల వంటల్ని వండి స్వామికి రోజుకి ఆరు భోగాలుగా నివేదిస్తారు. గతంలో నిత్యం మధ్యాహ్న భోగలో 56 రకాల వంటకాలూ సమర్పించేవారు. కానీ ప్రస్తుతం పండగలూ, పర్వదినాల్లో మాత్రమే 56 నుంచి 64 రకాల పిండివంటల్ని అర్పిస్తున్నారు. వేల సంవత్సరాలనుంచీ మహాప్రసాదం రుచిలో ఎంతమాత్రం మార్పు ఉండకపోవడం ఈ ఆలయ ప్రత్యేకత. పాకశాలలో వంటలు తయారయ్యాక సేవాయత్‌లు నోటికి గుడ్డ కట్టుకుని గర్భగుడికి తీసుకెళతారు. వాటిని తీసుకెళ్లే సమయంలో ఎవరూ ఎదురుపడకూడదు. దేవుడికి ఆహారాన్ని కూడా ఓ రకమైన నాట్యం ద్వారా అర్పిస్తుంటారు. ముగ్గురు మూర్తులకూ అర్పణ తరవాత ప్రసాదాలను ఆనందబజారుకి తరలిస్తారు. స్వామికి సమర్పించడంతో ఆ ప్రసాదానికి దైవత్వం సిద్ధించి మరింత రుచివస్తుందని విశ్వసిస్తారు.

అతిపెద్ద వంటశాల!
అతి పెద్ద శాకాహార పాకశాలల్లో ఒకటిగానే కాదు, ప్రపంచంలోనే అతి పెద్ద ఓపెన్‌ కిచెన్‌గానూ పూరీ ఆలయ పాకశాలను అభివర్ణిస్తుంటారు. ఆంగ్లేయులు దీన్ని ‘మిరకిల్‌ హోటల్‌’గానూ పేర్కొన్నారు. వంటశాలలో ప్రధాన పాకశాస్త్ర నిపుణులు 500 మందీ, వాళ్లకు సహాయకులుగా 300 మందీ ఉంటారు. పాకశాలలోకి వెళ్లకుండానే వీళ్లకు కావలసినవి అందించడానికి మరో 200 మంది ఉంటారు. వండేవాళ్లంతా పురుషులే. ఇతరులను వండే చోటుకి అనుమతించరు. పొరబాటున కుక్కగానీ వస్తే వండినదంతా భూమిలో పాతి, మళ్లీ వండుతారు. అక్కడి వంటని లక్ష్మీదేవే అదృశ్యరూపంలో స్వయంగా పర్యవేక్షిస్తుంటుందనీ ఆమె గజ్జెల సవ్వడి కూడా వినిపిస్తుంటుందనీ అందుకే ఆ వంటకాలు అంత రుచిగా ఉంటాయనీ చెబుతారు. ఆ కారణంతోనే అక్కడి అర్పణాన్ని మహాలక్ష్మీపాకం అని పిలుస్తారు. అక్కడ ఉండే గంగ-జమున బావుల్లోని నీరు కూడా ఆ ప్రసాదం రుచికి కారణమేనట. పాకశాలలో ఒకేసారి పదివేలమందికి వండి వార్చే సంబారాలు సదా సిద్ధంగా ఉంటాయి. వేడుకల సమయంలో యాభై నుంచి లక్ష మందికి సరిపోయేలా వండుతారు.

నిత్యం కొత్త కుండలే!
వంటశాలలో షడ్భుజాకారంలో మట్టి, ఇటుకలతో నిర్మించిన 752 పొయ్యిలు ఉంటాయి. ప్రతిరోజూ సూర్యుణ్ణీ అగ్నిదేవుణ్ణీ స్తుతిస్తూ మంత్రాలు చదువుతూ హోమం చేసిగానీ పొయ్యి వెలిగించరు. నవగ్రహాలూ నవధాన్యాలూ నవదుర్గల్ని సూచిస్తూ కుండమీద కుండ... ఇలా వరసగా తొమ్మిది కుండలు పెట్టి వండే విధానం నిన్నమొన్నటివరకూ ఉండేది. అందరికీ ఆ పద్ధతి కుదరకపోవడంతో ఈమధ్య వరసగా పెట్టిన పొయ్యిలమీదే వండుతున్నారట. ఒకసారి వండిన పాత్రలో మరోసారి వండరు. ఎప్పటికప్పుడు కొత్త కుండలు ఉపయోగించాల్సిందే. ఆ కుండలు కూడా సమీపంలోని కుంభారు గ్రామస్థులు చేసినవే అయ్యుండాలి. విదేశాలనుంచి వచ్చిన ఆలూ, టొమాటో, పచ్చిమిర్చి, క్యాబేజీ, కాలీఫ్లవర్‌... లాంటి కూరగాయల్ని అస్సలు వాడరు. ఉల్లి, వెల్లుల్లి కూడా నిషేధమే. ఆకుకూరలు, కొబ్బరి, నెయ్యి, బియ్యం, పప్పు, పాల ఉత్పత్తులతోనే రకరకాలు చేస్తుంటారు. పంచదారకు బదులు తాటిబెల్లం; పచ్చిమిర్చికి ప్రత్యామ్నాయంగా మిరియాలు వాడతారు. తీపివంటకాల్లో యాలకులు, దాల్చినచెక్క, కుంకుమపువ్వు వాడితే, కారం వంటకాల్లో ఆవాలు, జీలకర్ర, మెంతులు, అల్లం, ఇంగువ, పసుపు, చింతపండు వంటివి ఉపయోగిస్తారు. ఆలయ నియమావళినీ, సంప్రదాయ పద్ధతుల్నీ అనుసరించి పండగలూ, పర్వదినాల్లో పిండివంటలు సిద్ధం చేస్తారు. వీటిని స్వామికి నివేదించాక ప్రసాదాలు పంచే ప్రదేశమైన ఆనందబజారులో విక్రయిస్తారు. అయితే ఆనవాయితీ ప్రకారం జ్యేష్ఠ పూర్ణిమ నుంచి ఆషాడ అమావాస్య వరకు అనారోగ్యం పాలయ్యే జగన్నాథునికి గుప్త వైద్యసేవలు జరుగుతాయి. ఆ సమయంలో స్వామికి నైవేద్యం పెట్టరు. అందువల్ల అప్పుడు మాత్రం మహాప్రసాదం అందుబాటులో ఉండదు.

ఆరోగ్యకరం మహాప్రసాదం
స్వామి ప్రసాదాల్లోకెల్లా ఆరోగ్యకరమైనది ఒబడా అని భక్తులంటారు. ఇందులో అన్నం, ముద్దపప్పు, తోటకూర, సొంతులా(కూరగాయల ఇగురు), సక్కొరొ(తీపి పులుసు), ఖిరి(పాయసం)...వంటివన్నీ ఉంటాయి. పిండివంటల విషయానికొస్తే కక్కరా, అరిసె, పుడొపిఠా, పుళి, చొక్కులి, బాల్సా, రసాబొలి, రసమలై, కాజా... తదితర తీపి పదార్థాలు భక్తులకు నోరూరిస్తాయి. మహాప్రసాదాన్ని పవిత్రమైనదిగా విశ్వసించే భక్తులు శుభకార్యాల్లో ఇతర వంటకాలు వడ్డన చేయడానికి ముందు ఒబడాను కొద్దిగా పెడతారు. వివాహాది శుభకార్యాలు, ఇతర శ్రాద్ధకర్మలు చేపట్టేవారు పూరీ ఆనందబజారుకి ఆర్డరు చేస్తే ఆ సమయానికి మహాప్రసాదం సిద్ధం చేస్తారు. ఒబడా మిగిలిన పక్షంలో దాన్ని శుభ్రమైన ఆవరణల్లో ఆరబోసి నిర్మాయిల్‌(ఎండు అన్నం) చేస్తారు. దీన్ని చిన్న సంచుల్లో వేసి విక్రయిస్తారు. శేషాన్నంతో తయారైన నిర్మాయిల్‌ఎన్నేళ్లయినా పాడవదు. దీన్ని యాత్రికులు తప్పనిసరిగా కొనుగోలు చేసి ఇళ్లకు తీసుకెళ్లి పూజాగదుల్లో భద్రపరచుకుంటారు. పండగలు, పర్వదినాలు, వ్రతాల సమయాల్లో ఉపవాసాలు చేసేవాళ్లు కాస్తంత నిర్మాయిల్‌ నోట్లో వేసుకుంటే ఆకలి వేయదని విశ్వసిస్తారు. చివరి మజిలీకి చేరుకున్న వృద్ధులకు అవసానకాలంలో తులసీ జలంలో నిర్మాయిల్‌ కలిపి నోట్లో పోయడం ఒడిశాలో ఇంటింటా కనిపిస్తుంది. ఏది ఏమైనప్పటికీ అక్కడి అన్నప్రసాదం నుంచి జున్నుతో తయారయ్యే రసగుల్లాల వరకూ ఏది తిన్నా భక్తులంతా ‘ఆహా ఏమి రుచి...’ అనాల్సిందే. అంతా ఆ జగన్నాథుడి మహాత్మ్యమే..!

- ఎ.నాగభూషణం, న్యూస్‌టుడే
ఫొటోలు: ఎ.గోపినాథ్‌(గోపాలపూర్‌)

ఇంకా..

జిల్లా వార్తలు

దేవ‌తార్చ‌న

రుచులు
+

© 1999- 2020 Ushodaya Enterprises Pvt.Ltd,All rights reserved.
Powered By Margadarsi Computers

Android PhonesApple Phones

For Editorial Feedback - eMail: infonet@eenadu.net
For Digital Marketing enquiries Contact :
040 - 23318181 eMail :marketing@eenadu.net
Best Viewed In Latest Browsers

Terms & Conditions   |   Privacy Policy

For Editorial Feedback - eMail: infonet@eenadu.net
For Digital Marketing enquiries Contact : 040 -
23318181 eMail :marketing@eenadu.net
Best Viewed In Latest Browsers
Terms & Conditions   |   Privacy Policy
Contents of eenadu.net are copyright protected.Copy and/or reproduction and/or re-use of contents or any part thereof, without consent of UEPL is illegal.Such persons will be prosecuted.